Próba złota 585, 750 i 333, co oznaczają i którą wybrać?

Próba złota 585 oznacza, że na 1000 części stopu 585 części to czyste złoto, czyli 58,5%. Odpowiada to 14 karatom. Pozostałe 41,5% to dodatki, najczęściej srebro, miedź, cynk albo pallad, które nadają metalowi twardość i kolor. Analogicznie próba 750 to 75% złota (18 karatów), a próba 333 to 33,3% złota (8 karatów).

Tyle definicja. W salonie zwykle padają kolejne pytania: czy 585 to „prawdziwe” złoto, dlaczego dwa podobne pierścionki tak różnią się ceną i którą próbę wybrać do oprawy diamentu. Odpowiadamy na nie po kolei, tak jak robimy to przy ladzie.

Co oznacza próba złota i jak ją czytać?

Próba to liczba promili czystego złota w stopie. Złoto próby 999 jest tak miękkie, że łatwo je zarysować, a cienka łapka z takiego metalu odgięłaby się przy pierwszym uderzeniu o framugę. Dlatego jubilerzy łączą złoto z innymi metalami. Powstaje stop twardszy, odporniejszy na ścieranie i o takim odcieniu, jakiego oczekujemy.

Liczbę czytasz dosłownie. Pierścionek ważący 4 gramy w próbie 585 zawiera 4 × 0,585 = 2,34 g czystego złota. Ten sam model w próbie 750 ma 3 g złota, a w próbie 333 niecałe 1,34 g. Stąd biorą się różnice w cenie przy identycznym wyglądzie.

Czy 14 karatów to to samo co próba 585?

Prawie. System karatowy dzieli stop na 24 części, więc 14 karatów to 14/24, czyli 58,33%. Próba 585 daje 58,5%. Ta drobna nadwyżka jest celowa: zapewnia zapas, dzięki któremu stop nigdy nie spada poniżej deklarowanej zawartości. Na biżuterii z zagranicy zobaczysz oznaczenia 14K, 14 kt albo 18K, na polskiej najczęściej liczby 585 lub 750.

Jedno nieporozumienie wraca regularnie. Karat złota i karat diamentu to dwie zupełnie różne jednostki. Przy złocie karat opisuje czystość stopu, przy kamieniu jego masę (1 ct to 0,2 g). O masie i pozostałych parametrach kamienia piszemy w przewodniku Diament 4C, jak ocenić diament.

Próby złota w Polsce, tabela z karatami

Polskie prawo probiercze przewiduje siedem prób złota. Każda ma przypisany numer od 0 do 6, który trafia na państwową cechę probierczą:

Numer na cesze	Próba	Karaty	Zawartość złota	Gdzie ją spotkasz
0	999	24 K	99,9%	sztabki, monety, wyjątkowo biżuteria
1	960	23 K	96,0%	bardzo rzadko w biżuterii
2	750	18 K	75,0%	biżuteria wysokiej klasy, pierścionki z dużymi kamieniami
3	585	14 K	58,5%	najpopularniejsza w Polsce: pierścionki, obrączki, łańcuszki
4	500	12 K	50,0%	spotykana rzadko
5	375	9 K	37,5%	popularna w Wielkiej Brytanii, tańsza biżuteria
6	333	8 K	33,3%	najtańsza biżuteria złota

Próba złota 585, dlaczego wybiera ją większość klientów?

Bo to rozsądny kompromis. Stop 585 jest twardy, dobrze trzyma łapki obejmujące kamień i znosi codzienność: mycie rąk, kierownicę, klawiaturę, zakupy. Kolor żółtego złota 585 jest ciepły, choć jaśniejszy niż w 750. Cena pozostaje rozsądna, bo czystego złota jest w stopie nieco ponad połowa.

Czy 585 to prawdziwe złoto? Tak. To pełnoprawny stop złota, badany i oznaczany przez urzędy probiercze. Określenie „gorsze złoto” nie ma tu sensu. Inna próba to po prostu inne proporcje metali, a w przypadku pierścionka noszonego codziennie te proporcje bywają wręcz zaletą.

Większość pierścionków zaręczynowych i obrączek w Polsce powstaje właśnie w tej próbie. Jeśli zastanawiasz się nad całym pierścionkiem, a nie tylko nad metalem, zajrzyj do poradnika jak wybrać pierścionek zaręczynowy.

Próba 750, kiedy dopłata ma sens?

W złocie próby 750 jest o około 28% więcej czystego kruszcu niż w 585. Widać to przede wszystkim w kolorze: żółte 750 ma głęboki, nasycony, lekko maślany odcień, którego stop 585 nie osiągnie. Białe złoto 750 często powstaje z dodatkiem palladu, co jest dobrą wiadomością dla osób uczulonych na nikiel.

Złoto 750 bywa nieco bardziej miękkie od 585, choć dużo zależy od składu stopu i sposobu obróbki. W dobrze wykonanej oprawie nie stanowi to problemu, łapki mają po prostu odpowiednią grubość.

Kiedy polecamy 750? Gdy oprawiasz duży naturalny diament albo szlachetny kamień kolorowy i myślisz o biżuterii, która przejdzie na kolejne pokolenie. Przez wieki pierścionki, kolie i bransolety wchodziły w skład posagu i majątku rodzinnego. Wyższa próba złota razem z naturalnym kamieniem dobrze wpisują się w tę tradycję. Pamiętaj tylko, że dopłata za 750 podnosi cenę oprawy, a nie wartość samego kamienia.

Złoto próby 333, czy to w ogóle złoto?

Złoto, ale z przewagą innych metali: czystego kruszcu jest w nim tylko jedna trzecia. Ma jaśniejszy, czasem lekko miedziany odcień. Ponieważ dominują w nim srebro i miedź, które reagują z siarką z powietrza, potem i kosmetykami, potrafi z czasem ciemnieć i zostawiać ciemny ślad na skórze.

Na drobną zawieszkę dla dziecka czy niedrogi łańcuszek to akceptowalny wybór. Do oprawy naturalnego diamentu próby 333 nie polecamy. Kamień, który powstawał w głębi Ziemi przez miliardy lat, zasługuje na oprawę, która przetrwa dziesięciolecia bez naprawy.

Białe, żółte i różowe złoto, czy kolor zmienia próbę?

Nie. Białe złoto 585 zawiera dokładnie tyle samo czystego złota co żółte i różowe złoto 585. Kolor zależy od tego, co stanowi pozostałe 41,5% stopu:

• żółte złoto: srebro i miedź w zbliżonych proporcjach,
• różowe złoto: więcej miedzi, stąd ciepły, różany odcień,
• białe złoto: pallad lub nikiel, które „wybielają” stop.

Białe złoto zwykle pokrywa się dodatkowo cienką warstwą rodu, metalu z grupy platynowców. To rodowanie daje lustrzaną biel i podkreśla blask bezbarwnych diamentów. Warstwa z czasem się wyciera, szczególnie na wewnętrznej stronie szyny, i co kilka lat warto ją odświeżyć u jubilera. Jeśli masz uczulenie na nikiel, przy białym złocie zapytaj o stop z palladem.

Gdzie szukać próby na biżuterii i jak wygląda cecha probiercza?

Na polskiej biżuterii znajdziesz zwykle dwa znaki. Pierwszy to cecha probiercza nabijana w urzędzie probierczym: drobny znak z wizerunkiem, numerem próby (dla 585 jest to cyfra 3) i literą urzędu, który badał wyrób. Drugi to imiennik, czyli znak wytwórcy lub importera. Producenci często dodają też samą liczbę, na przykład 585.

Gdzie patrzeć?

• pierścionki i obrączki: wewnętrzna strona szyny,
• łańcuszki i bransoletki: zapięcie lub blaszka przy zapięciu,
• kolczyki: sztyft, zatyczka albo bigiel,
• zawieszki: uszko lub tył.

Znaki mają często poniżej milimetra, więc przyda się lupa. I jeszcze jedno: według ustawy z 3 kwietnia 1993 r. Prawo probiercze wyroby ze złota o masie poniżej 1 g nie muszą mieć cechy. Drobne kolczyki czy cienki łańcuszek mogą więc być bez oznaczeń i wciąż w pełni legalne. Wtedy potwierdzeniem próby jest dokument zakupu od jubilera.

Na starej, rodzinnej biżuterii trafiają się oznaczenia, których dziś już się nie stosuje, na przykład przedwojenna próba 583 albo dawne wzory cech. To nie powód do niepokoju, raczej ślad historii przedmiotu.

Oznaczenia, które nie oznaczają litego złota

Jeśli obok liczby widzisz któreś z tych skrótów, masz do czynienia z warstwą złota na innym metalu:

• GP (gold plated), czyli pozłacane,
• GF (gold filled), czyli grubsza warstwa złota zgrzana z metalem bazowym,
• HGE i RGP, czyli różne odmiany pokrycia galwanicznego lub platerowania.

Napis „18K GP” nie oznacza złota próby 750, tylko pozłotę. Z kolei liczba 925 to próba srebra, nawet jeśli wyrób ma złoty kolor.

Jak sprawdzić próbę złota w domu i u jubilera?

W domu możesz zrobić niewiele, ale coś możesz:

1. Obejrzyj wyrób pod lupą i poszukaj cechy, imiennika oraz liczby.
2. Przyłóż magnes. Złoto nie jest magnetyczne. Uwaga na zapięcia, ich sprężynki są stalowe i mogą reagować, choć sam łańcuszek jest złoty.
3. Sprawdź miejsca narażone na tarcie. Jeśli spod żółtej powierzchni prześwituje inny kolor, to najpewniej pozłota.

Żaden domowy test nie daje pewności. Jubiler może zrobić próbę kwasową na kamieniu probierczym albo zbadać stop spektrometrem, który nie uszkadza wyrobu. Oficjalne badanie wykonuje urząd probierczy. Jeśli masz rodzinną biżuterię bez czytelnych oznaczeń, przynieś ją do naszego salonu w Katowicach, obejrzymy ją i podpowiemy, co dalej.

Którą próbę złota wybrać do pierścionka z diamentem?

Z naszej praktyki wynika prosty podział:

• Pierścionek zaręczynowy noszony na co dzień: 585 albo 750. Obie próby dobrze trzymają kamień.
• Obrączki: ta sama próba i ten sam kolor co pierścionek zaręczynowy. Pierścionki noszone obok siebie ocierają się i twardszy stop z czasem ściera miększy. Gotowe pary znajdziesz w kategorii biżuteria na ślub.
• Biżuteria z myślą o kolejnych pokoleniach: 750, zwłaszcza z dużym kamieniem.
• Drobny prezent, cienki łańcuszek, zawieszka: 585 sprawdzi się najlepiej.

A jeśli budżet jest ograniczony? Zwykle radzimy zostać przy próbie 585 i przeznaczyć różnicę na lepszy kamień. Metal da się kiedyś przerobić lub wymienić, kamienia nie. Z tego samego powodu wolimy polecić mniejszy diament naturalny o dobrym szlifie niż większy laboratoryjny. Diamenty laboratoryjne mają te same właściwości fizyczne, ale ich ceny spadają wraz z rozwojem technologii produkcji. Naturalne są rzadkie i zachowują wartość nieporównanie lepiej. Szerzej porównujemy je w artykule diament naturalny czy laboratoryjny.

Historia kamieni kolorowych pokazuje to dobitnie. Syntetyczne rubiny i szafiry, produkowane metodą Verneuila od początku XX wieku, oraz syntetyczne szmaragdy z lat 30. i 40. stały się tanie i nie trzymają wartości. Naturalne kamienie najwyższej jakości wciąż należą do najcenniejszych na świecie. Tę lekcję dobrze mieć z tyłu głowy.

Gotowe modele w różnych próbach i kolorach złota obejrzysz w kategorii pierścionki, a każdy objęty jest naszą gwarancją wieczystą.

Najczęściej zadawane pytania

Ile czystego złota jest w 1 gramie próby 585?

0,585 g, czyli 585 miligramów. Reszta masy to metale stopowe. Przy wyrobie ważącym 5 g czystego złota jest więc 2,925 g.

Czy złoto próby 585 ciemnieje?

W normalnym użytkowaniu bardzo rzadko. Może zmatowieć od kosmetyków czy detergentów, ale wystarczy je umyć w ciepłej wodzie z łagodnym płynem i wypolerować miękką ściereczką. Wyraźne ciemnienie zdarza się częściej przy niskich próbach, takich jak 333.

Która próba złota jest najlepsza na pierścionek zaręczynowy?

585 lub 750. Próba 585 jest zwykle twardsza i tańsza, 750 ma głębszy kolor i więcej szlachetnego kruszcu. Obie dobrze trzymają diament, wybór zależy od budżetu i preferowanego odcienia.

Czy biżuteria bez cechy probierczej może być złota?

Tak. Wyroby ze złota lżejsze niż 1 g nie muszą być cechowane. Przy cięższych wyrobach brak cechy powinien jednak skłonić do sprawdzenia stopu u jubilera lub w urzędzie probierczym.

Czym różni się próba 585 od 583?

To niemal identyczna zawartość złota. Oznaczenie 583 spotyka się na starszej biżuterii, a dziś w Polsce stosuje się próbę 585. Różnica 0,2 punktu procentowego nie ma praktycznego znaczenia dla wyglądu ani trwałości.

Złoto dobrane do kamienia i do Ciebie

Próba złota to liczba, którą łatwo odczytać, gdy wiesz, gdzie patrzeć. Wybór między 585 a 750 przestaje być trudny, kiedy zobaczysz oba stopy obok siebie, w świetle dziennym, na własnej dłoni. Zapraszamy do salonu w Katowicach, kliknij „Umów wizytę” lub skontaktuj się z nami, a przygotujemy pierścionki w różnych próbach i kolorach złota. Więcej praktycznych porad znajdziesz w naszym poradniku jubilerskim.